فرصت طلایی توسعه اقتصادی ایران پس از پایان جنگ و رفع تحریم‌ها

پایان جنگ و احتمال رفع تحریم‌ها می‌تواند فرصتی بی‌سابقه برای اقتصاد ایران باشد، اما این گشایش سیاسی و اقتصادی به تنهایی تضمین‌کننده توسعه پایدار نخواهد بود. محمد طبیبیان، اقتصاددان برجسته، در گفت‌وگو با رسانه‌های داخلی تأکید کرد که رفع تحریم‌ها شرط لازم اما به هیچ وجه شرط کافی برای بهبود اقتصاد کشور نیست.

ضرورت اصلاحات ساختاری و نهادی

طبیبیان معتقد است اگر گشایش در روابط خارجی با اصلاح قواعد بازی اقتصادی، بهبود کیفیت حکمرانی و اصلاحات نهادی همراه نشود، منابع جدید به جای تقویت سرمایه‌گذاری و بهره‌وری صرف مصرف، واردات و توزیع رانت خواهند شد. او هشدار داد که ساختارهای مبتنی بر رانت، چندنرخی بودن و فعالیت‌های غیرشفاف که طی سال‌ها تحریم و محدودیت خارجی شکل گرفته‌اند، بدون اصلاح، مانع جهش پایدار اقتصادی خواهند بود.

درس‌آموزی از تجارب جهانی و طراحی مدل بومی

این اقتصاددان تأکید کرد که ایران نباید صرفاً به دنبال کپی‌برداری از الگوهای توسعه آمریکا، اروپا یا چین باشد، چرا که هیچ‌کدام نسخه جادویی توسعه نیستند. آنچه اقتصادهای موفق را به هم پیوند می‌دهد، وجود نهادهای کارآمد، ثبات و پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌ها، امنیت حقوق مالکیت، رقابت سالم، ارتباط با اقتصاد جهانی و دولت‌های پاسخگو است. به گفته طبیبیان، ایران باید از تجربه مشترک کشورهای موفق درس بگیرد و متناسب با شرایط تاریخی، اجتماعی و نهادی خود، مسیر توسعه را طراحی کند.

فرصت، نه تضمین توسعه

پایان جنگ و رفع تحریم‌ها فرصتی است که باید با ایجاد محیطی امن، رقابتی و پیش‌بینی‌پذیر برای سرمایه‌گذاری همراه شود. منابع تازه باید به جای توزیع رانت، به افزایش بهره‌وری، توسعه زیرساخت‌ها و سرمایه انسانی اختصاص یابد تا بتوان به توسعه پایدار امیدوار بود. طبیبیان خاطرنشان کرد که بدون اصلاح ساختارهای اقتصادی و نهادی، حتی در صورت رفع تحریم‌ها، نمی‌توان انتظار رشد اقتصادی پایدار داشت.

در نهایت، تجربه تاریخی ایران پس از جنگ تحمیلی نشان می‌دهد که بازسازی فیزیکی به تنهایی کافی نیست و بازسازی نهادی و اقتصادی نیز باید در اولویت قرار گیرد تا فرصت‌های جدید به سرمایه‌گذاری و تولید واقعی تبدیل شوند و اقتصاد کشور به مسیر توسعه پایدار بازگردد.