چرا ارزپاشی در بازار دلار و سکه بی‌اثر است و راهکارهای مقابله با نوسان‌ها

بازار دلار و سکه این روزها با نوسانات شدید و ثبت رکوردهای جدید مواجه است؛ نوساناتی که نه به دلیل کمبود اسکناس بلکه ناشی از سرگردانی نقدینگی در اقتصاد است. در خیابان فردوسی و سبزه‌میدان، تابلوهای صرافی‌ها و طلافروشی‌ها مرتب قیمت‌های جدیدی را نشان می‌دهند و این وضعیت، نگرانی از کاهش ارزش ریال در آینده را به وضوح نمایان می‌کند.

ریشه نوسانات بازار ارز و سکه

بانک مرکزی با عرضه ۵۰۰ میلیون دلار ارز تلاش کرده بازار را کنترل کند، اما استقبال پایین از این عرضه‌ها نشان می‌دهد تقاضای اصلی بازار، تقاضای حفظ ارزش دارایی است نه نیازهای معمولی مانند ارز مسافرتی یا هزینه‌های درمانی. نقدینگی که به دنبال حفظ ارزش سرمایه خود است، اگر به ارز رسمی دسترسی نداشته باشد، به بازار آزاد و سپس به بازارهای سکه، طلا، مسکن و خودرو هدایت می‌شود که این چرخه باعث افزایش نوسانات می‌شود.

چرا ارزپاشی کارساز نیست؟

ارزپاشی رسمی با شرط و شروط متعدد، در شرایطی که تقاضا برای حفظ ارزش دارایی است، مانند کوبیدن آب در هاون است. نقدینگی در مواجهه با محدودیت‌ها مسیر خود را پیدا می‌کند و این باعث بی‌ثباتی بازار می‌شود. بنابراین، راهکارهای مقطعی و صرفاً عرضه ارز نمی‌تواند به تنهایی مشکل را حل کند.

راهکارهای پیشنهادی برای آرامش بازار

برای بازگرداندن ثبات به بازار، باید اقدامات عملی و متناسب با رفتار سرمایه‌گذاران انجام شود:

• طراحی ابزارهای مالی جذاب و ساده: اوراق سلف موازی سکه می‌تواند جایگزین خرید فیزیکی سکه شود اگر نقدشوندگی سریع، کارمزد پایین و سود واقعی داشته باشد. این موضوع باعث کاهش تقاضای فیزیکی و شکستن حباب قیمت‌ها خواهد شد.
• تقویت سمت عرضه ارز از طریق هدایت اعتبار: با هدایت منابع بانکی به پروژه‌های بزرگ پتروپالایشگاهی، صنایع معدنی و زنجیره‌های صادراتی، منابع ارزی جدیدی وارد کشور می‌شود که مدیریت بازار را آسان‌تر می‌کند.
• بازسازی اعتماد و واقعی‌سازی سودهای بانکی: نرخ سود سپرده‌ها باید با تورم هماهنگ شود تا مردم به جای نقد کردن سپرده‌ها و ورود به بازار دارایی‌ها، سرمایه خود را در بانک‌ها نگه دارند. ابزارهای مالی مبتنی بر دارایی‌های واقعی می‌تواند نقدینگی سرگردان را جذب کند.

در نهایت، بازار طلا و ارز نیازمند پیش‌بینی‌پذیری و ثبات است. تمرکز بر جذب تقاضای دارایی از طریق ابزارهای مالی مناسب و حمایت از بخش مولد اقتصاد، می‌تواند هیجان بازار را کاهش داده و به رفتار منطقی و باثبات بازگرداند.