نقش مازاد تجاری عظیم چین در تشدید رقابت جهانی و ناترازیهای اقتصادی
در نشست اخیر وزیران دارایی گروه ۲۰، نگرانیهای مشترکی درباره ریسک سیاستهای غیربازاری چین و تأثیر آن بر اقتصاد جهانی مطرح شد. کشورهای غربی، به ویژه آمریکا، معتقدند بازگشت تهاجمی چین به رشد صادراتی، پایههای تولید و صنایع داخلی آنها را تضعیف کرده است. با این حال، چین این اتهامات را رد کرده و مانع تصویب بیانیه نهایی گروه ۲۰ در این زمینه شده است.
پیوند رشد صادرات و برتری فناورانه
شرکای تجاری چین اکنون با مدلی روبهرو هستند که رشد صادرات محور را با تلاش برای تثبیت برتری فناورانه ترکیب کرده است. این موضوع باعث شده ابزارهای سنتی مقابله با ناترازیهای تجاری، مانند تعرفهها و سیاستهای صنعتی، کارایی محدودی داشته باشند. به گفته تحلیلگران، مزیت رقابتی شرکتهای چینی بیشتر ناشی از رقابت شدید در بازار داخلی و کاهش واقعی هزینههاست تا یارانههای دولتی.
از اوایل دهه ۲۰۰۰، کشورهای توسعهیافته نسبت به کسری تجاری و رقابت ناعادلانه با چین اعتراض داشتهاند. در دهه ۲۰۲۰، رکود بازار مسکن و کاهش تقاضای داخلی چین، این کشور را به سمت افزایش صادرات سوق داده است. برخلاف وعدههای مقامات چینی برای تحریک مصرف داخلی، ساختار بودجه و سرمایهگذاریها همچنان بر توسعه زیرساختها و نوآوریهای سمت عرضه متمرکز است.
چالشهای هماهنگی سیاستهای جهانی
کشورهای غربی تلاش میکنند با سیاستهای صنعتی ناهماهنگ به مقابله با ناترازیهای کلان بروند، اما هماهنگی در سطح جهانی بسیار دشوار است. ایالات متحده با کسری بودجه و معافیتهای مالیاتی، ناترازیها را تشدید میکند و چین نیز حاضر به تغییر مدل اقتصادی خود نیست که بقای اقتصادی و اقتدار فناورانهاش به آن وابسته است.
اتحادیه اروپا نیز پس از کاهش اشتغال در صنایع خودروسازی، سیاستهای سختگیرانهتری در قبال چین اتخاذ کرده است، اما پکن با ابزارهای متقابل و محدود کردن دسترسی به اطلاعات، مقابله میکند. در نهایت، مازاد تجاری عظیم چین دیگر صرفاً یک شاخص اقتصادی نیست، بلکه به ابزاری برای تسلط بر زنجیرههای تأمین و فناوریهای پیشرفته تبدیل شده است.
