آیا خرید و فروش دلار مشمول مالیات میشود؟ جزئیات مالیات ارز ۱۴۰۴
در هفتههای اخیر، قیمت دلار در بازار آزاد با نوسانات قابل توجهی مواجه بوده و حتی به کانال ۱۶۴ هزار تومان نیز وارد شده است. این افزایش شدید، بسیاری از دارندگان سرمایههای ریالی را به فکر تبدیل داراییهای خود به ارزهای خارجی انداخته است. اما سوالی که در این میان برای فعالان بازار مطرح میشود، این است که آیا خرید و فروش دلار مشمول مالیات میشود؟ قوانین موجود در این زمینه چه میگویند و افرادی که در این زمینه فعالیت دارند، چه مسئولیتهایی در برابر سازمان امور مالیاتی دارند؟
بازار ارز و نوسانات آن
بازار ارز در ایران در سالهای اخیر همواره با نوسانات شدیدی روبهرو بوده است. در تازهترین تحولات، قیمت دلار در اسفند ۱۴۰۴ به ۱۶۴ هزار و ۵۷۰ تومان رسید. این افزایش قیمت که طی یک ماه گذشته حدود ۱۷ درصد رشد را نشان میدهد، بسیاری از شهروندان را به سمت خرید ارز به عنوان پناهگاه امن سرمایه سوق داده است. اما در کنار این فرصتها، دو چالش مهم وجود دارد: خطر کلاهبرداری و فروش ارزهای تقلبی و تکالیف مالیاتی مرتبط با معاملات ارز.
افزایش تقاضا و کلاهبرداری
با افزایش تقاضا برای خرید ارز، همواره افرادی سودجو برای کلاهبرداری از این شرایط استفاده میکنند. بهعنوان نمونه، فردی در شیراز به دلیل کلاهبرداری با فروش ارز تقلبی به مبلغ ۳۴ میلیارد ریال دستگیر شد. این فرد با جلب اعتماد قربانیان و ادعای سرمایهگذاری در حوزه طلا، ارزهای تقلبی را به مالباختگان ارائه میداده است.
بانک مرکزی نیز به طور مکرر نسبت به فعالیت کلاهبرداران در فضای مجازی هشدار داده و تأکید کرده است که تمام صفحات جعلی مرتبط با مسائل ارزی در شبکههای اجتماعی هیچ ارتباطی با بانک مرکزی و شبکه بانکی ندارند. به گفته مسئولان، این صفحات فقط بهعنوان دامی برای کلاهبرداری از شهروندان عمل میکنند.
تکلیف مالیاتی خرید و فروش ارز
پرسش اصلی این است که آیا افرادی که به خرید و فروش ارز مشغول هستند، مشمول پرداخت مالیات میشوند؟ بر اساس قوانین موجود، پاسخ مثبت است؛ اما تحت شرایط خاصی. مالیات خرید و فروش ارز خارجی، مالیاتی است که به معاملات ارز تعلق میگیرد و میزان آن علیالحساب ۱۰ درصد از ارز مورد معامله است. این مالیات از طریق سامانه عملیات الکترونیک مالیاتی به آدرس tax.gov.ir قابل ثبت و پرداخت است.
هدف از وضع این مالیات، شناسایی فروشندگان و خریداران حرفهای ارز و جلوگیری از دپوی ارز در دست این افراد است؛ زیرا دپوی ارز توسط معاملهگران حرفهای، یکی از مهمترین عوامل افزایش قیمت ارز در کشور محسوب میشود.
چه کسانی مشمول مالیات ارز میشوند؟
مالیات خرید و فروش ارز در شرایطی قابل دریافت است که احتمال دپوی ارز و سودآوری از خرید و فروش آن وجود داشته باشد. به همین دلیل، برخی فعالیتها از این مالیات معاف هستند، از جمله:
- خرید ارز مسافرتی
- خرید ارز برای صادرات و واردات
- خرید ارز برای تأمین دارو
- خرید ارز دانشجویی
مالیات بر عایدی سرمایه و ارتباط آن با ارز
علاوه بر مالیات مستقیم بر معاملات ارز، طرح مالیات بر عایدی سرمایه نیز از اردیبهشت ۱۴۰۳ به تصویب رسیده است. بر اساس این قانون، کلیه اشخاص حقیقی بالای ۱۸ سال که بیشتر از ۲۰۰۰ یورو (حدود ۲۴۰۰ دلار) ارز داشته باشند، مشمول پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه میشوند.
نکته مهم این است که ارز تا سقف ۲۰۰۰ یورو از پرداخت مالیات بر عایدی سرمایه معاف است. هدف این قانون، کنترل سوداگری و دلالیهای کاذب و هدایت سرمایهها به سمت فعالیتهای مولد اقتصادی ذکر شده است.
مهلت و نحوه ثبت اظهارنامه مالیاتی
مشمولان مالیات خرید و فروش ارز باید برای ثبتنام در سامانه عملیات الکترونیک مالیاتی و پرداخت مالیات مربوطه، در مهلتهای قانونی اقدام کنند تا مشمول جرایم مالیاتی نشوند. ثبت اظهارنامه از طریق سامانه tax.gov.ir و با انتخاب گزینه "صورت معاملات فصلی" انجام میشود.
در پایان، با توجه به رشد چشمگیر قیمت ارز در ماههای اخیر و افزایش تمایل شهروندان به خرید دلار به عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی، آگاهی از قوانین مالیاتی مرتبط با این معاملات ضروری به نظر میرسد. خریداران ارز باید ضمن توجه به خطر کلاهبرداری و ارزهای تقلبی، تکالیف مالیاتی خود را نیز مدنظر قرار دهند. بر اساس قوانین موجود، معاملهگران حرفهای ارز مشمول پرداخت مالیات ۱۰ درصدی هستند و دارندگان ارز بالای ۲۰۰۰ یورو نیز باید مالیات بر عایدی سرمایه را در نظر داشته باشند. رعایت این مقررات، علاوه بر پیشگیری از جرایم مالیاتی، به شفافیت اقتصاد و کاهش التهابات بازار ارز نیز کمک خواهد کرد.